ముఖ్యమైన తేదీలు, సమయాలు
- వినాయక చవితి: 2026 సెప్టెంబర్ 14, సోమవారం.
- అనంత చతుర్దశి: 2026 సెప్టెంబర్ 25, శుక్రవారం — చివరి నిమజ్జన రోజు.
- హైదరాబాద్లో ఇంటి పూజా సమయం: ఉదయం 10:59 నుంచి మధ్యాహ్నం 12:35 వరకు.
- కింద ఇచ్చిన నగరాల సమయాలన్నీ సెప్టెంబర్ 14న ఆయా ప్రాంతాల స్థానిక సమయాలు. ఇవి గృహ పూజకు సంబంధించినవి.
వినాయక చవితిని గణేశ చతుర్థి అని కూడా అంటారు. విఘ్నాలను తొలగించి, జ్ఞానాన్ని, శుభాలను ప్రసాదించే గణేశుని జన్మదినంగా భక్తులు ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. ఇళ్లలో విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి, పూజలు, నైవేద్యాలు సమర్పిస్తూ కుటుంబ సమేతంగా వేడుక చేసుకుంటారు.
ఈ వ్యాసంలో 2026 పండుగ తేదీలు, విగ్రహ స్థాపనకు నగరాల వారీగా సమయాలు, ఇంట్లో పూజ చేసే విధానం, శమంతకోపాఖ్యానానికి సంబంధించిన శ్లోకం ఉన్నాయి. మొదటిసారి పూజ చేసేవారికీ అర్థమయ్యేలా ముఖ్యమైన ఆచారాల అర్థాలను వివరించాము.
పండుగ తేదీలు, వ్యవధి
2026లో వినాయక చవితి సెప్టెంబర్ 14, సోమవారం వస్తుంది. భాద్రపద శుక్ల చవితి తిథినాడు ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు.
అనంత చతుర్దశి, సామూహిక గణేశ ఉత్సవాల చివరి నిమజ్జన రోజు, సెప్టెంబర్ 25, శుక్రవారం వస్తుంది. సెప్టెంబర్ 14 నుంచి 25 వరకు రెండు తేదీలనూ కలిపి లెక్కిస్తే 12 క్యాలెండర్ తేదీలు అవుతాయి. తిథుల నిడివి సాధారణ రోజులతో సమానం కాదు కాబట్టి, సాధారణంగా చెప్పే ‘పది రోజుల పండుగ’ అనే మాటను 2026లో కచ్చితమైన రోజుల లెక్కగా తీసుకోకూడదు.
ఇంట్లో విగ్రహాన్ని ఎన్ని రోజులు ఉంచాలనేది కుటుంబ ఆచారం ప్రకారం నిర్ణయించుకోవచ్చు. చివరి సామూహిక నిమజ్జనం సెప్టెంబర్ 25న ఉన్నంత మాత్రాన ప్రతి ఇంట్లోనూ అప్పటివరకు విగ్రహాన్ని ఉంచాలనే నియమం లేదు.
గణేశ స్థాపన, పూజా సమయాలు
గణేశ స్థాపన అంటే విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి పూజ ప్రారంభించడం. స్థానిక సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం ఆధారంగా లెక్కించే పగటి మధ్య భాగాన్ని మధ్యాహ్న కాలం అంటారు. వినాయక పూజకు ఈ కాలం ప్రధానమైనది; గడియారంలో సరిగ్గా 12 గంటలనే దీని అర్థం కాదు.
కింద ఇచ్చిన సమయాలు 2026 సెప్టెంబర్ 14, సోమవారం ఇళ్లలో వినాయక స్థాపన, పూజకు సంబంధించినవి. సామూహిక మండపాలు, ఆలయాల్లో వేరే సమయాలు ఉండవచ్చు. అక్కడి నిర్వాహకులు నిర్ణయించిన విధానాన్ని అనుసరించండి.
సమయాలు 24 గంటల పద్ధతిలో, ఆయా నగరాల స్థానిక సమయ మండలం ప్రకారం ఇచ్చాము. ఉదాహరణకు 13:21 అంటే మధ్యాహ్నం 1:21. వర్తించే చోట డేలైట్ సేవింగ్ సమయం కూడా కలిసే ఉంది. విదేశాల సమయాలను భారత సమయం నుంచి మళ్లీ మార్చవద్దు.
భారతదేశంలో పూజా సమయాలు
| నగరం | పూజా సమయం |
|---|---|
| హైదరాబాద్ | 10:59–12:35 |
| ధర్మపురి, కరీంనగర్, జగిత్యాల | 10:57–12:33 |
| ఆదిలాబాద్ | 10:59–12:35 |
| వరంగల్ | 10:55–12:31 |
| విజయవాడ | 10:51–12:27 |
| విశాఖపట్నం, విజయనగరం | 10:40–12:16 |
| తిరుపతి | 10:56–12:32 |
| బెంగళూరు | 11:03–12:39 |
| చెన్నై | 10:52–12:28 |
| ముంబై | 11:22–12:58 |
| న్యూఢిల్లీ | 11:04–12:41 |
| కోల్కతా | 10:19–11:56 |
విదేశాల్లో పూజా సమయాలు
| నగరం | పూజా సమయం |
|---|---|
| న్యూయార్క్, అమెరికాEDT · UTC−04:00 | 12:04–13:21 |
| లాస్ ఏంజలెస్, అమెరికాPDT · UTC−07:00 | 11:35–13:12 |
| డబ్లిన్, కాలిఫోర్నియా, అమెరికాPDT · UTC−07:00 | 11:49–13:27 |
| డల్లాస్, అమెరికాCDT · UTC−05:00 | 12:09–13:46 |
| లండన్, బ్రిటన్BST · UTC+01:00 | 11:41–13:20 |
| టొరంటో, కెనడాEDT · UTC−04:00 | 12:04–13:38 |
| సిడ్నీ, ఆస్ట్రేలియాAEST · UTC+10:00 | 11:38–12:14 |
| మెల్బోర్న్, ఆస్ట్రేలియాAEST · UTC+10:00 | 11:38–12:39 |
ఈ పట్టికలోని సమయాలన్నీ OnlineJyotish హిందూ పండుగల క్యాలెండర్ నుంచి తీసుకున్నవి. మరో ప్రాంతం కోసం మా హిందూ పండుగల క్యాలెండర్లో మీ నగరాన్ని ఎంచుకుని, 2026 సెప్టెంబర్ వివరాలు చూడండి. మీ నగరపు పండుగల క్యాలెండర్ చూడండి
చంద్ర దర్శనం, శమంతకోపాఖ్యానం
వినాయక చవితి ఆచరణకు సంబంధించిన చవితి సమయంలో చంద్రదర్శనం చేయకూడదని సంప్రదాయంలో చెబుతారు. చంద్రుడిని చూస్తే చేయని తప్పుకు నిందలు పడతాయని, అంటే మిథ్యాపవాదం వస్తుందని నమ్మకం. ఇది మతపరమైన ఆచారం. అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ ‘రాత్రంతా’ అని అర్థం చేసుకోకుండా స్థానిక తిథి, చంద్రుడు కనిపించే సమయాన్ని పరిగణించాలి.
ఈ సందర్భంలో చంద్రుడిని చూసిన శ్రీకృష్ణుడు శమంతకమణిని దొంగిలించాడనే అపవాదును ఎదుర్కొన్న వృత్తాంతమే శమంతకోపాఖ్యానం. పొరపాటున చంద్రుడిని చూసినప్పుడు ఈ కథను చదవడం లేదా వినడం సంప్రదాయ పరిహారంగా చెబుతారు.
శమంతకోపాఖ్యాన శ్లోకం
పూర్తి కథ వినడం సాధ్యం కానప్పుడు కింది శ్లోకాన్ని 11 సార్లు పఠించి, గణేశునికి భక్తితో నమస్కరించే ఆచారం ఉంది.
సింహః ప్రసేనమవధీత్ సింహో జాంబవతా హతః |
సుకుమారక మా రోదీస్తవ హ్యేషః శ్యమంతకః ||భావం: సింహం ప్రసేనుని చంపింది; ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు చంపాడు. చిన్నబిడ్డా, ఏడవకు; ఈ శమంతకమణి నీదే.
ఈ పఠనాన్ని సంబంధిత దోష నివారణ కోసం చేసే సంప్రదాయ ప్రార్థనగా భావిస్తారు. భక్తిశ్రద్ధలతో వినాయకుని స్మరించడం ఇందులో ప్రధానాంశం.
ఇంట్లో సంక్షిప్త పూజా విధానం
పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసుకుని, సామగ్రిని ముందుగానే సిద్ధం చేసుకోండి. ఇది సంక్షిప్త మార్గదర్శకం. పూర్తి మంత్రాల కోసం మీ ఇంటి పూజా పుస్తకం లేదా పురోహితుని సూచనలు అనుసరించండి.
విగ్రహం, సామగ్రి సిద్ధం చేసుకోండి
వీలైతే రంగులు వేయని సహజమైన మట్టి విగ్రహాన్ని ఎంచుకోండి. పూలు, పండ్లు, లభిస్తే వెలగపండు, గరిక, నైవేద్యాలు సిద్ధం చేసుకోండి. కొన్ని తెలుగు పండుగ ఆచారాల్లో ఈ ఒక్క రోజు తులసిని సమర్పిస్తారు; మరికొన్ని సంప్రదాయాల్లో గణేశ పూజలో తులసిని వాడరు. మీ కుటుంబ ఆచారాన్ని అనుసరించండి.
వినాయకుని ఆవాహన చేయండి
విగ్రహాన్ని గౌరవంగా ఉంచి ఆవాహన చేయండి. ప్రాణప్రతిష్ఠ అంటే విగ్రహంలో దైవసాన్నిధ్యాన్ని ఆహ్వానించే క్రియ. మీ ఇంట్లో అనుసరించే పద్ధతిలో దీనిని నిర్వహించండి.
నైవేద్యం సమర్పించండి
ప్రాంతీయ ఆచారం ప్రకారం 21 ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు లేదా మోదకాలు సిద్ధం చేసుకోండి. ఇవి వేర్వేరు ప్రాంతీయ వంటకాలు. ముందుగా దేవునికి నైవేద్యంగా సమర్పించి, ఆ తరువాత ప్రసాదంగా పంచుకుంటారు.
షోడశోపచార పూజ చేయండి
పదహారు సేవలు లేదా సమర్పణలతో చేసే పూజను షోడశోపచార పూజ అంటారు. మీ పూజా పుస్తకంలోని క్రమాన్ని అనుసరించి పూలు, నైవేద్యాలు భక్తితో సమర్పించండి.
దూర్వాయుగ్మం సమర్పించండి
కింది పది నామాలను చదువుతూ ప్రతి నామానికి రెండు గరిక పోచలు సమర్పించండి. మిగిలిన ఇరవై ఒకటో గరికను అన్ని నామాలు మళ్లీ చదువుతూ సమర్పించి, మీ ఆచారం ప్రకారం పూజ ముగించండి.
పది గణేశ నామాలు
ఈ దూర్వార్చనలో ప్రతి నామానికి రెండు గరిక పోచలు, అన్ని నామాల తరువాత చివరగా ఒక గరిక సమర్పిస్తారు. ‘నమః’ అంటే నమస్కారం.
- ఓం గణాధిపాయ నమఃగణాధిపతికి నమస్కారములు.
- ఓం ఉమాపుత్రాయ నమఃఉమాపుత్రునికి నమస్కారములు.
- ఓం అఘనాశకాయ నమఃపాపాలను నాశనం చేసేవానికి నమస్కారములు.
- ఓం వినాయకాయ నమఃవినాయకునికి నమస్కారములు.
- ఓం ఈశపుత్రాయ నమఃఈశ్వరుని పుత్రునికి నమస్కారములు.
- ఓం సర్వసిద్ధిప్రదాయకాయ నమఃసర్వ సిద్ధులను ప్రసాదించేవానికి నమస్కారములు.
- ఓం ఏకదంతాయ నమఃఒక దంతం కలవానికి నమస్కారములు.
- ఓం ఇభవక్త్రాయ నమఃఏనుగు ముఖం కలవానికి నమస్కారములు.
- ఓం మూషిక వాహనాయ నమఃమూషికాన్ని వాహనంగా కలవానికి నమస్కారములు.
- ఓం కుమారగురవే నమఃకుమారస్వామికి గురువైనవానికి నమస్కారములు.
నిమజ్జనం, దాని భావం
పూజ అనంతరం విగ్రహానికి గౌరవంగా వీడ్కోలు పలికి నీటిలో నిమజ్జనం చేయడమే గణేశ విసర్జన. భక్తుల విఘ్నాలను తొలగిస్తూ గణేశుడు తన దివ్యధామానికి తిరిగి వెళ్తాడనేది ఇందులోని భక్తిభావం. అనంత చతుర్దశికి సంబంధించిన చివరి సామూహిక నిమజ్జనం 2026 సెప్టెంబర్ 25న జరుగుతుంది; ఇంటి ఆచారం ప్రకారం ముందుగానే కూడా నిమజ్జనం చేసుకోవచ్చు.
రంగులు వేయని సహజ మట్టి విగ్రహాన్ని ఇంట్లోనే నీటి పాత్రలో నిమజ్జనం చేయవచ్చు. పూలు, అలంకరణలు ముందుగా తొలగించి, మట్టి కరిగిన తరువాత స్వచ్ఛమైన మట్టిని నేలలో కలపండి. సామూహిక నిమజ్జనానికి స్థానిక ఏర్పాట్లను అనుసరించండి.
ఈ సమాచారానికి ఆధారం
మూల తెలుగు వ్యాసాన్ని శ్రీ గొల్లపల్లి సంతోష్ కుమార్ శర్మ గారు ధర్మసింధు వంటి సంప్రదాయ గ్రంథాలు, దృక్ సిద్ధాంత పంచాంగ గణనల ఆధారంగా పరిశోధించి రచించారు. నగరాల సమయ పట్టిక గృహ పూజ కోసం ఆయన అందించిన సమాచారం. ప్రాంతీయ ఆచారాలు, సామూహిక ఏర్పాట్లు వేరుగా ఉండవచ్చు.
జ్యోతిష్యం, హిందూ సంస్కృతి వ్యాసాలన్నీ చూడండి
Vedic Astrology/ Vastu/ Hindu Culture Articles: A Comprehensive Library
Featured Articles
Marriage Matching Complete Details
Lunar Eclipse Article for people living in US & Canada
Lunar Eclipse Article for people living in India
Past event timings, year-specific festival guides and historical one-time articles are kept here for reference.