शनीची रास: मीन
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
शनि त्रयोदशी / शनि जयंती — 2026
ज्योतिषात शनिदेवांना कर्मफलदाता आणि न्यायाधीश मानले जाते. शनि त्रयोदशी व शनि जयंती हे उपासना, संयम आणि दानाचे प्रसंग आहेत. साडेसाती, अर्धाष्टम शनी, अष्टम शनी किंवा शनी महादशेत भक्त या पर्वांतून आध्यात्मिक बळ व जबाबदार आचरणाची प्रेरणा घेतात.
वर्ष आणि ठिकाण निवडा
शनि जयंती — 2026
शनि जयंती अमांत वैशाख वद्य अमावस्येला (पूर्णिमांत ज्येष्ठ अमावस्या) मध्याह्न तिथीच्या नियमानुसार ठरते. अधिक मास असल्यास निज मास घेतला जातो.
-
तिथी आरंभ / समाप्तीशनिवार, १६ मे, २०२६ रोजी ५:११ AM
— रविवार, १७ मे, २०२६ रोजी १:३१ AM
शनि त्रयोदशी — 2026
स्थानिक सूर्योदयाला शुक्ल किंवा कृष्ण पक्षाची त्रयोदशी असलेले शनिवार येथे दिले आहेत. तारखा व वेळा निवडलेल्या स्थानानुसार बदलतात.
-
तिथी आरंभ / समाप्तीशुक्रवार, ३० जानेवारी, २०२६ रोजी ११:०९ AM
— शनिवार, ३१ जानेवारी, २०२६ रोजी ८:२६ AM -
तिथी आरंभ / समाप्तीशुक्रवार, १२ जून, २०२६ रोजी ७:३७ PM
— शनिवार, १३ जून, २०२६ रोजी ४:०८ PM -
तिथी आरंभ / समाप्तीशुक्रवार, २६ जून, २०२६ रोजी १०:२२ PM
— रविवार, २८ जून, २०२६ रोजी १२:४३ AM -
तिथी आरंभ / समाप्तीशुक्रवार, २३ ऑक्टोबर, २०२६ रोजी २:३६ PM
— शनिवार, २४ ऑक्टोबर, २०२६ रोजी १:३७ PM -
तिथी आरंभ / समाप्तीशुक्रवार, ६ नोव्हेंबर, २०२६ रोजी १०:३१ AM
— शनिवार, ७ नोव्हेंबर, २०२६ रोजी १०:४८ AM
शनि प्रदोषम् — 2026
शनि प्रदोष ही सायंकाळची शिवोपासना आहे. त्याची तारीख वरील सूर्योदयावर आधारित शनि त्रयोदशीपेक्षा वेगळी असू शकते; शनिवारच्या प्रदोषांच्या तारखा खाली स्वतंत्र दिल्या आहेत.
जन्म चंद्रराशीनुसार शनीचे गोचर — 2026
हे पारंपरिक संकेत जन्म चंद्रराशीवर आधारित आहेत; सूर्यराशी किंवा लग्नावर नाहीत. निरयन लाहिरी स्थिती वापरली आहे; वैयक्तिक फलासाठी संपूर्ण कुंडली आणि दशाही पाहाव्यात.
जन्म चंद्ररास
मेष · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
साडेसाती — सुरुवात (12वे)
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
खर्च आणि जबाबदाऱ्या वाढू शकतात. संथ प्रगतीत संयम आणि नियमित प्रयत्न उपयोगी ठरतील.
जन्म चंद्ररास
वृषभ · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
साधारणतः अनुकूल
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
मेहनतीला मान्यता आणि कामात प्रगती मिळू शकते. संधींचा उपयोग करून प्रयत्न सुरू ठेवा.
जन्म चंद्ररास
मिथुन · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
मिश्र संकेत
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
काही कामे पुढे जातील, काहींना वेळ लागू शकतो. मिश्र परिणामांत संयम ठेवा.
जन्म चंद्ररास
कर्क · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
मिश्र संकेत
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
काही कामे पुढे जातील, काहींना वेळ लागू शकतो. मिश्र परिणामांत संयम ठेवा.
जन्म चंद्ररास
सिंह · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
अष्टम शनि (आठवे)
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
अनपेक्षित अडथळे किंवा विलंब संभवतात. घाई टाळून विचारपूर्वक पुढे जा.
जन्म चंद्ररास
कन्या · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
मिश्र संकेत
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
काही कामे पुढे जातील, काहींना वेळ लागू शकतो. मिश्र परिणामांत संयम ठेवा.
जन्म चंद्ररास
तूळ · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
साधारणतः अनुकूल
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
मेहनतीला मान्यता आणि कामात प्रगती मिळू शकते. संधींचा उपयोग करून प्रयत्न सुरू ठेवा.
जन्म चंद्ररास
वृश्चिक · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
मिश्र संकेत
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
काही कामे पुढे जातील, काहींना वेळ लागू शकतो. मिश्र परिणामांत संयम ठेवा.
जन्म चंद्ररास
धनु · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
अर्धाष्टम / कंटक शनि (चौथे)
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
घर आणि कुटुंबाच्या बाबतीत ताण जाणवू शकतो. शांतपणे नियोजन करून जबाबदाऱ्या सांभाळा.
जन्म चंद्ररास
मकर · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
साधारणतः अनुकूल
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
मेहनतीला मान्यता आणि कामात प्रगती मिळू शकते. संधींचा उपयोग करून प्रयत्न सुरू ठेवा.
जन्म चंद्ररास
कुंभ · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
साडेसाती — शेवट (दुसरे)
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
आधीचा ताण हळूहळू कमी होऊ शकतो. कौटुंबिक जबाबदाऱ्या आणि बोलण्यात संयम महत्त्वाचा राहील.
जन्म चंद्ररास
मीन · 2026
Hyderabad · Asia/Kolkata
-
साडेसाती — मध्य (पहिले)
संपूर्ण 2026 वर्षात लागू
या राशीतील शनीच्या प्रत्यक्ष संचाराचा कालावधी
२९ मार्च, २०२५, ९:४४ PM
— ३ जून, २०२७, ५:२७ AMशनीची रास: मीन
कामाचा ताण आणि जबाबदाऱ्या जास्त वाटू शकतात. परिणाम उशिरा मिळाले तरी प्रयत्न सुरू ठेवा.
महत्त्व आणि आचरण
शनि त्रयोदशी
प्रत्येक पक्षातील तेरावी तिथी म्हणजे त्रयोदशी. शनिवारची त्रयोदशी शनिउपासनेशी संबंधित आहे; शनिवारी सायंकाळच्या प्रदोषात त्रयोदशी असल्यास शिवाचा शनि प्रदोष साजरा होतो. येथे सूर्योदयावर आधारित शनि त्रयोदशी आणि सायंकाळचा शनि प्रदोष वेगळे दिले आहेत. काही परंपरांत कृष्णपक्षातील उपासनेला विशेष महत्त्व आहे.
शनि जयंती
सूर्य आणि छाया यांचे पुत्र शनिदेव यांचा जन्मोत्सव म्हणजे शनि जयंती. पारंपरिक कथेत संज्ञा सूर्याजवळ आपले छायारूप ठेवून जाते आणि छायेपासून शनीचा जन्म होतो. प्रतिकूल शनिदशा किंवा स्थितीत शांतीची प्रार्थना करत भक्त जप, होम व दान करतात. ही शांतता आणि आत्मसंयमासाठी श्रद्धेने केली जाणारी साधना आहे.
वैशाख आणि ज्येष्ठ ही नावे एकाच अमावास्येला का?
अमांत महिना अमावास्येला तर पौर्णिमांत महिना पौर्णिमेला संपतो. अमांत वैशाख अमावास्येलाच पौर्णिमांत ज्येष्ठ अमावास्या म्हणतात. हे पंचांग त्या पर्वाचे अनुसरण करते. वेगळ्या दिवशी होणारी स्थानिक उत्सवप्रथा आणि महिन्यांच्या नावांतील हा फरक वेगळा समजावा.
या पर्वांतील फरक
| बाब | शनि त्रयोदशी | शनि जयंती |
|---|---|---|
| तिथी आणि वार | कोणत्याही पक्षातील त्रयोदशी आणि शनिवार यांचा संयोग. | अमांत वैशाख अमावास्या / पौर्णिमांत ज्येष्ठ अमावास्या; कोणताही वार. |
| किती वेळा येते? | वर्ष, ठिकाण आणि सूर्योदय किंवा प्रदोषव्याप्तीच्या नियमानुसार संख्या बदलते. | या पंचांगाच्या परंपरेत वर्षातून एकदा; स्थानिक प्रथा वेगळ्या असू शकतात. |
| मुख्य उपासना | शनिदेव; प्रदोषपूजेत शिव-पार्वती. | शनिदेव; काही परंपरांत हनुमानाचीही उपासना. |
| पूजेची वेळ | प्रथेनुसार सकाळी शनिपूजा; स्थानिक प्रदोषकाळात शिवपूजा. | अमावास्येत स्थानिक मंदिराच्या पद्धतीनुसार; तिथीनिर्णयाचा नियम म्हणजे सर्वत्र एकच पूजामुहूर्त नव्हे. |
पारंपरिक कथा
शनीची शिवभक्ती
पारंपरिक कथांमध्ये शनी काशीत शिवाची आराधना करून त्यांची कृपा आणि ग्रहाधिकार मिळवतो. कथा नम्रता, चिकाटी व शिवभक्तीचे महत्त्व सांगते. त्यामुळे प्रत्येक सूर्योदयाधारित शनि त्रयोदशीची तारीख सायंकाळच्या शनि प्रदोषासारखीच असेल असे नाही.
शांडिल्य आणि राजपुत्र धर्मगुप्त
प्रदोषकथेत शांडिल्य एका ब्राह्मण स्त्रीला, तिचा मुलगा सुचिव्रत आणि अनाथ राजपुत्र धर्मगुप्त यांना शिवपूजेचा उपदेश करतात. पुढे धर्मगुप्ताला त्याचे राज्य परत मिळते. कथा श्रद्धापूर्वक प्रदोषोपासना आणि संकटात धैर्य राखण्याचे महत्त्व सांगते.
दशरथाची शनि प्रार्थना
रोहिणीवरील पीडेमुळे होणाऱ्या दुष्काळाच्या भीतीपासून प्रजेला वाचवण्यासाठी दशरथाने शनीची प्रार्थना केली, अशी पारंपरिक कथा आहे. या भक्तिपरंपरेत दशरथकृत शनि स्तोत्र वाचले जाते. यात रक्षण, शांतता आणि संकटात बळ मिळण्याची प्रार्थना आहे.
पूजा आणि दानाच्या पद्धती
1. स्नान आणि संकल्प
स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे घाला आणि उपासना व सदाचरणाचा संकल्प करा. स्नानाच्या पाण्यात तीळ घालणे किंवा तेलस्नान काही कुटुंबांची प्रथा आहे; आपली परंपरा पाळा. आपल्या क्षमतेनुसार आणि पारंपरिक मार्गदर्शनानुसार उपवास करा.
2. तेल अर्पण आणि शनिपूजा
मंदिराच्या मान्य प्रथेनुसार तिळाचे तेल, काळे तीळ, निळी फुले किंवा शमीची पाने अर्पण करा. अभिषेक, दिवे, प्रदक्षिणा आणि उभे राहण्याची जागा याबाबत पुजाऱ्यांचे मार्गदर्शन घ्या. तेरा तेलदिवे लावणे किंवा बाजूला उभे राहणे या सर्व मंदिरांना लागू होणाऱ्या अटी नाहीत.
3. छायादान
काही परंपरांत धातूच्या भांड्यातील तिळाच्या तेलात स्वतःचे प्रतिबिंब पाहून तेल किंवा भांडे दान करतात; प्रथेनुसार नाणेही ठेवतात. मंदिर किंवा स्वीकारणाऱ्या व्यक्तीशी आधी व्यवस्था करा. हा प्रतीकात्मक आचार शनी आणि छाया यांच्याशी जोडलेला आहे.
4. प्रदोषकाळातील शिवोपासना
शनि प्रदोषाला स्थानिक सूर्यास्ताशी संबंधित प्रदोषकाळात शिव-पार्वतीची पूजा करा. जल, पंचामृत, उसाचा रस व बिल्वपत्रे मंदिराच्या प्रथेनुसार अर्पण करा; नंदी-दर्शनाची प्रथाही पाळा. प्रदोषाची घड्याळातील वेळ सर्वत्र एकच नसते. हे पंचांग तारीख ठरवण्यासाठी सूर्यास्तानंतरच्या रात्रीचा पहिला पंचमांश वापरते.
5. जप आणि पारायण
परिचित शनि प्रार्थना, दशरथकृत शनि स्तोत्र किंवा हनुमान चालीसा म्हणा. काही प्रथांत 108 जप केले जातात. बीजमंत्र किंवा विधिपूर्वक होमासाठी आपल्या परंपरेतील उपदेशानुसार वागा.
6. सेवा आणि अन्नदान
गरजू, श्रमिक, वृद्ध आणि दिव्यांगांना अन्न व उपयुक्त मदत द्या. वस्त्रे, पादत्राणे, छत्र्या, तीळ किंवा लोखंडी वस्तू गरजेनुसार आणि स्थानिक प्रथेप्रमाणे दान करा. काही ठिकाणी कावळे व कुत्र्यांना अन्न देण्याचीही प्रथा आहे. प्रामाणिकपणा, करुणा आणि आदर ही या उपासनेची मूलभूत मूल्ये आहेत.
मंत्र आणि प्रार्थना
संस्कृत मंत्र जसाच्या तसा ठेवून त्यांचा अर्थ खाली अनुवादित केला आहे. उच्चार व पारायणासाठी गुरु किंवा कौटुंबिक परंपरा पाळा.
नवग्रह स्तोत्रातील शनीचा श्लोक
नीलाञ्जनसमाभासं रविपुत्रं यमाग्रजम् । छायामार्तण्डसम्भूतं तं नमामि शनैश्चरम् ॥
काजळासारखा काळा, सूर्यपुत्र, छाया व मार्तंडापासून जन्मलेला आणि या श्लोकात यमाचा अग्रज म्हटलेल्या शनैश्चराला नमस्कार.
शनीचा बीजमंत्र
ॐ प्रां प्रीं प्रौं सः शनैश्चराय नमः ।
पारंपरिक बीजाक्षरांसह शनैश्चराला नमस्कार.
शनि गायत्री
ॐ काकध्वजाय विद्महे खड्गहस्ताय धीमहि । तन्नो मन्दः प्रचोदयात् ॥
कावळ्याचा ध्वज आणि हातात तलवार असलेल्या देवाचे ध्यान करून मंदाने आमच्या बुद्धीला प्रेरणा द्यावी अशी प्रार्थना करतो.
आमच्या संकेतस्थळावरील शनि स्तोत्रे
खाली उपलब्ध भाषांमध्ये संपूर्ण स्तोत्रे वाचा.
शनि स्तोत्र
शनि स्तव
शनि वज्रपंजर कवच