आजचा नित्य संकल्प
कोणतीही पूजा, व्रत किंवा संध्यावंदन सुरू करण्यापूर्वी आपण जो पवित्र संकल्प करतो, त्याला 'संकल्प' म्हणतात. हे मन, शरीर, वेळ आणि देव यांना जोडते. आपल्या भौगोलिक स्थानानुसार (देश, राज्य) आणि आजच्या ग्रहांच्या स्थितीनुसार आपण आपला वैयक्तिक नित्य संकल्प येथे मिळवू शकता. तसेच, या सेवेद्वारे आपण दक्षिण भारतात प्रामुख्याने वापरली जाणारी अमान्त पद्धत आणि उत्तर भारतात प्रामुख्याने वापरली जाणारी पूर्णिमान्त पद्धत या दोन्हीमध्ये नित्य संकल्प मिळवू शकता.
- संकल्प म्हणजे देव साक्षी ठेवून आपण पूजा, व्रत इत्यादी आध्यात्मिक कार्ये केव्हा, का आणि कुठे करत आहोत हे सांगण्याची पद्धत.
- हे तुमच्या स्थानानुसार (देश/राज्य) आणि वेळेनुसार (तिथी, नक्षत्र) दररोज बदलते.
- नित्य पूजा, व्रत किंवा संध्यावंदन यांसारखी सनातन कार्ये करणाऱ्या प्रत्येकाने कार्यक्रमापूर्वी याचे पठण केले पाहिजे.
- यासाठी एकाग्रता, थोडे पाणी आणि अक्षता आवश्यक आहेत.
Sankalpam Guide & FAQs
संकल्प म्हणजे काय?
सोप्या शब्दांत सांगायचे तर, संकल्प म्हणजे 'एक पवित्र निर्णय'. ज्याप्रमाणे आपण प्रवासाला सुरुवात करण्यापूर्वी जीपीएसमध्ये गंतव्यस्थान निश्चित करतो, त्याचप्रमाणे संकल्प पूजेपूर्वी आपले आध्यात्मिक ध्येय निश्चित करतो. हे वर्तमान युग, वर्ष, ऋतू, तिथी, वार आणि पृथ्वीवरील आपले अचूक स्थान देवासमोर स्मरण करून आपल्याला वर्तमानात स्थापित करते.
संकल्प का करावा?
संकल्प केल्याने पूजा किंवा व्रताचे पूर्ण फळ (पुण्य) आपल्यालाच मिळते याची खात्री होते. हे मनाला भरकटण्यापासून रोखून एकाग्रता प्रदान करते. हे आपली वैयक्तिक ओळख (गोत्र, नाव) अनंत काळचक्राशी जोडते. शास्त्रानुसार, संकल्पाशिवाय केलेली कोणतीही पूजा अपूर्ण मानली जाते.
कोणी करावे? कधी करावे?
जे लोक दररोज घरात दिवा लावतात, सणांची पूजा, व्रत (जसे सत्यनारायण स्वामी व्रत, वरलक्ष्मी व्रत) किंवा त्रिकाल संध्यावंदन करतात, त्या सर्वांनी संकल्प वाचला पाहिजे. पूजेच्या सुरुवातीला, आचमन आणि प्राणायामानंतर लगेचच याचे पठण करावे.
संकल्पासाठी काय लागते?
यासाठी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे शुद्ध मन. भौतिकदृष्ट्या, आपल्या उजव्या हातात पळीने थोडे पाणी, किंवा काही अक्षता (पिवळे तांदूळ) आणि फुले घेऊन संकल्प मंत्र वाचावा. मंत्र पूर्ण झाल्यानंतर, पाणी किंवा अक्षता देवाच्या चरणी किंवा ताटात सोडाव्यात.
Content Reviewed by Sri Santhosh Kumar Sharma
With over 26 years of dedicated practice in Vedic Astrology and Dharma Shastras, Sri Santhosh Kumar Sharma ensures that all Sankalpam texts and Panchangam calculations provided here are authentic and strictly adhere to traditional guidelines.